Ekipmo
Yasal Zorunlu (Yönetmelik EK-III Madde 2.1 Basınçlı Kap ve Tesisatlar Kapsamında)Basınçlı Kaplar ve Tesisatlar

Basınçlı Hava Tankı Periyodik Kontrolü

Kompresör hava depoları ve basınçlı hava kaplarının hidrostatik test (1,5 kat), et kalınlığı ve emniyet ventili uygunluk muayenesi.

Kontrol Periyodu1 YılStandartta süre yoksa azami süre
Hukuki Dayanakİş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III Tablo 2.16331 Sayılı İSG Kanunu
Yetkili KişiEKİPNET sistemine kayıtlı Makine Mühendisleri✓ EKİPNET Kaydı Zorunlu
Mevzuat İncelemesi2026-10-0723 Aralık 2025 RG No: 33116

Bu Kontrol Nedir ve Neden Yapılır?

Yüksek basınç altında çalışan hava tankları patlama ve parçalanma riski taşıdığından, yönetmeliğin EK-III basınçlı kaplar tablosu gereğince ilgili standartlarda aksi belirtilmedikçe azami yılda 1 kez yetkili mühendislerce hidrostatik veya şartlar gerektiriyorsa tahribatsız muayene testlerine tabi tutulmalıdır.

Kontrol Edilen Ekipman ve Donanım Kapsamı:

Vidalı veya pistonlu kompresörlerin hava depoları, ayrık basınçlı hava tankları, hava hatlarına bağlı yardımcı hava depoları ve kollektörler.

Yasal Olarak Zorunlu mu?

6331 sayılı İSG Kanunu ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III Madde 2.1 (23 Aralık 2025 tarih ve 33116 sayılı Resmî Gazete değişikliği)

Hukuki Kural: İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III kapsamında yer alan bu ekipmanın periyodik kontrolünün yaptırılmaması 6331 sayılı Kanun uyarınca idari para cezası ve iş durdurma yaptırımı doğurur.

Kontrol Periyodu Nedir?

Yönetmelik EK-III Madde 2.1.1 uyarınca basınçlı kaplarda temel prensip olarak hidrostatik test yapılması esastır. Bu testler, standartlarda aksi belirtilmedikçe işletme basıncının 1,5 katı ile ve bir yılı aşmayan sürelerle yapılır. Standartlarda süre belirtilmemişse periyodik kontrol azami yılda 1 kez gerçekleştirilir.

Periyot Kuralı: Azami 1 Yıl (Standartlarda süre belirtilmemişse) — Ekipman standartlarında süre öngörülmemişse yönetmelik azami süreyi belirler; ortam koşullarına göre risk değerlendirmesi ile bu süre kısaltılabilir fakat uzatılamaz.

Bu Kontrolü Kimler Yapabilir?

Yönetmelik uyarınca periyodik kontroller yalnızca yetkilendirilmiş meslek unvanlarına sahip ve resmi veri tabanına kayıtlı kişilerce yapılabilir:

Makine Mühendisleri (EKİPNET kayıtlı)
Mekatronik Mühendisleri (EKİPNET kayıtlı)
Metalürji ve Malzeme Mühendisleri (EKİPNET kayıtlı)
İmalat Mühendisleri (EKİPNET kayıtlı)
Kimya Mühendisleri (EKİPNET kayıtlı)
Uçak Mühendisleri (EKİPNET kayıtlı)
Makine veya Metal Eğitimi Bölümü Mezunu Teknik Öğretmenler (EKİPNET kayıtlı)
Makine Teknikerleri veya Yüksek Teknikerleri (EKİPNET kayıtlı)
Kritik Yasal Şart: 23 Aralık 2025 İSG-KATİP Sözleşme Zorunluluğu

23 Aralık 2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete değişikliği gereğince; periyodik kontrol hizmeti verilmeden en geç 1 gün önce işveren ile yetkili kişi arasında İSG-KATİP sistemi üzerinden sözleşme düzenlenmesi ve karşılıklı onaylanması zorunludur. İSG-KATİP sözleşmesi düzenlenmeksizin tanzim edilen periyodik kontrol raporları geçersiz sayılır.

Kontrolde Hangi Test ve İncelemeler Yapılır?

1Gözle muayene: Dış yüzey korozyonu, kaynak dikişleri, gövdede kalıcı deformasyon, bombelerde çatlak ve korozyon kontrolü
2Et kalınlığı (ultrasonik kalınlık) ölçümü: Gövde ve bombe saclarında tasarım et kalınlığı ve korozyon payı kontrolü
3Hidrostatik basınç testi: Standartlarda aksi belirtilmedikçe işletme basıncının (P) 1,5 katı ile su basınç testi (test süresi boyunca basınç düşüşü ve terleme/sızıntı gözlemi)
4Tahribatsız muayene (NDT): İşletme şartları gereği hidrostatik test yapılamayan hallerde standartlarda öngörülen NDT yöntemleri (gerekçesi raporda belirtilmelidir)
5Emniyet ventili muayenesi ve açma basıncı doğrulaması (işletme basıncının üzerinde güvenli tahliye açma testi)
6Basınç göstergesi (manometre) uygunluğu ve kalibrasyon doğrulaması
7Kondens tahliye vanası ve otomatik drenaj düzeneği fonksiyon kontrolü

Rapor ve Denetim Belgelerinde Nelere Dikkat Edilir?

Resmi Raporda Bulunması Zorunlu Bilgiler:

  • Hizmet tarihinden en az 1 gün önce İSG-KATİP üzerinden işveren ile yetkili kişi arasında onaylanmış periyodik kontrol sözleşmesi
  • ÇSGB EKİPNET kayıt numaralı yetkili personel onayı
  • Bakanlığın 'isekipmanlari.csgb.gov.tr' portalında yayımlanan standart Basınçlı Hava Tankı Periyodik Kontrol Kriter Dokümanı ve Rapor Formatına uygunluk
  • Hidrostatik test basıncı (işletme basıncının 1,5 katı), test ortamı ve test süresi bilgilerinin raporda net gösterilmesi
  • İşletme şartları gereği hidrostatik test yapılamıyorsa gerekçesi raporda açıklanarak uygulanan tahribatsız muayene (NDT) yöntem ve personel sertifika bilgilerinin eklenmesi
  • Kalınlık ölçüm cihazı ve manometre kalibrasyon belgeleri

İşyerinde Arşivlenmesi Gereken Evraklar:

İSG-KATİP Periyodik Kontrol Sözleşmesi
EKİPNET Numaralı Basınçlı Kap Periyodik Kontrol Raporu
Emniyet Ventili Uygunluk / Test Tutanağı
Kalınlık Ölçüm Cihazı Kalibrasyon Sertifikası
Tahribatsız Muayene Yapılmışsa NDT Personel Yetki Sertifikası (TS EN ISO 9712)

İlgili Standartlar ve Resmî Kaynaklar

Uygulanan Türk Standartları (TSE / EN / ISO):

TS EN 286-1: Basit, Basınçlı, Alevle Temas Etmeyen Kaplar - Hava ve Azot İçeren
TS EN 13445-5: Basınçlı Kaplar - Ateşle Temas Etmeyen - Bölüm 5: Muayene ve Deney
TS EN ISO 9712: Tahribatsız Muayene (NDT) Personelinin Kalifikasyonu ve Belgelendirilmesi

Doğrulanmış Resmî Kaynaklar:

23 Aralık 2025 Yönetmelik Değişikliği – Resmî Gazete (Sayı: 33116)İSG-KATİP sözleşme şartı, EK-III Madde 2.1 basınçlı kaplar ve yetki kuralları.
Kaynağı İncele
İş Ekipmanları Periyodik Kontrol Kriterleri – ÇSGB İSGGMBasınçlı kap ve hava depoları resmi muayene kriterleri dokümanı.
Kaynağı İncele
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği – Mevzuat Bilgi SistemiYönetmelik EK-III Madde 2.1 Basınçlı Kaplar hidrostatik test ve periyot hükümleri.
Kaynağı İncele

Sıkça Sorulan Sorular

S:Hava tankına hidrostatik test yerine neden ultrasonik kalınlık testi yapılır?
Yönetmeliğin EK-III Madde 2.1.1 hükmüne göre temel prensip hidrostatik testtir. Ancak iş ekipmanının özelliği veya işletme şartlarından kaynaklanan zorunlu hallerde hidrostatik test yapılamıyorsa, gerekçesi raporda açıkça belirtilmek kaydıyla standartlarda öngörülen tahribatsız muayene (NDT) yöntemleri uygulanabilir.
S:Hava tankı kontrol süresi ne kadardır?
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III Tablo 2.1 gereğince ilgili standartlarda süre belirtilmemişse azami süre 1 yıldır. Aşındırıcı veya yoğun korozyon riski taşıyan ortamlarda risk değerlendirmesi ile bu süre kısaltılabilir fakat uzatılamaz.
S:Emniyet ventili kontrolü olmadan hava tankı raporu geçerli olur mu?
Hayır. Emniyet ventili hava tankının aşırı basınca karşı temel koruma elemanıdır. Emniyet ventilinin açma basıncı ve debi uygunluğu test edilmeden düzenlenen periyodik kontroller Bakanlık kriterlerine göre geçerli sayılmaz.
Ücretsiz Masaüstü Yazılımı

Periyodik Kontrol Tarihlerini ve Raporlarını Tek Noktada Takip Edin

Ekipmo Desktop ile Hava Tankı Kontrolü muayene sürelerini, İSG-KATİP sözleşme evraklarını ve kontrol raporlarını güvenle arşivleyin. İnternet kesilse bile verileriniz bilgisayarınızda hazır kalsın.